Глава 1
1 бөлім: Тұңғиықтағы сұрақ
Ол дүниеге келгенде, аспан да, жер де оны қарсы алғандай болмады. Ол - үлкен үйдің бұрышындағы, күн түсе бермейтін көлеңкелі жерде өсіп жатқан нәзік гүл іспетті еді. 6-7 жасар кезінде, балалар қуыршақ ойнап, далада жүгіріп жүргенде, ол терезе алдында отырып, аспанмен сырласатын. Сол кезде оның мөлдір қара көздерінде ешкім аңғара бермейтін, бірақ өзінің кішкентай жүрегін сыздататын сұрақ туындайтын: «Мен бұл дүниеге не үшін келдім? Менің орным қайда?»
Оның әлемі - қабырғалардың ар жағынан естілетін айқай-шу мен зілді сөздердің жаңғырығы еді. Әкесінің есіктен кіргендегі ауыр, ішімдіктің иісі сіңген демі - үйге кіріп келген апаттың хабаршысы. Ол келген сайын шаңырақ шайқалып, анасының ащы айқайы мен ыдыс-аяқтың сылдыры үйдің ішіндегі ауаны тұншықтырып тастайтын. Ал анасы ше? Күйеуінен көрген тепкінің кегін, өз бойындағы сарқылмас ашуын, бар қорқынышын қызынан алатын. Қыз - оның «қорғаныссыз нысанасы» еді. Ол - сөзге сараң, тым байсалды, өз әлеміне тұмшаланып алған бала болды. Оның бойындағы сезімталдық соншалық, ол адамдардың сөзін емес, олардың көздеріндегі қорқынышты, дауыстарының дірілінен сезілетін зілді сезетін. Ол жиі үстіне болыңқырап тұратын, тозығы жеткен көйлектерін киіп, бұрышқа тығылатын. Сол киімдері оның қорғанысы еді - үлкен, кең, бірақ оған ешқандай жылу бермейтін мата қиындылары.
Үй ішіндегі дауыл оны күн сайын «мүжіп», балауыздай ерітіп бара жатты. Ол өзінің бар екенін де ұмытып, тек ата-анасының көңіл-күйіне қарай құбылатын. Қорқыныш оның бойына сіңіп, қыстың аязында қатып қалған су тамшысындай, оның еркін қимылдауына мүмкіндік бермейтін. Ол мектепте де, көшеде де «байқалмауға» тырысатын. Себебі, байқалса - назарда болады, ал назарда болу - сынға іліну, сынға іліну - тағы да сол қатал ұрысқа жол ашу деген сөз еді.
Бір түні, ай жарығы бөлменің ішін мұңды нұрға бөлегенде, қыз терезе алдында отырып, жүрегін сыздатқан ойларын қағазға түсірді. Оның қалтыраған саусақтары қаламды қатты қысқанда, іштегі шері қағаз бетіне қара сиямен төгіліп жатты:
«Айнадағы кескін - жат бір жанның бейнесі,
Сұрықсыз көлеңке, мұңның ең нәзік билеушісі.
Әлемге қажетсіз, өз ішіме мүгедек жанмын,
Жарыққа ұмтылсам да, қараңғының серігі болдым.
Мен - бағы жанбаған гүл, тамыры жоқ жапырақ,
Өзімді-өзім жек көру - маған ең ауыр азап...»
Ол өзінің шынайы сұлулығын - аққұба жүзін, қиылған қасын, тұңғиықтай терең көздерін ешқашан көрмеді. Айна оған тек «ұсқынсыз», «керексіз» деген үкімді ғана көрсететін.